Η κυβέρνηση κατέθεσε στη Βουλή το «Νομοσχέδιο Συνταγματικής Αναθεώρησης» με τις υπογραφές 26 βουλευτών και το δημοσίευσε στην Επίσημη Εφημερίδα.
Όταν μιλάμε για κάτι τόσο βαρυσήμαντο όσο το Σύνταγμα, το πρώτο που πρέπει να εξετάσουμε δεν είναι το κείμενο — αλλά η διαδικασία. Γιατί το Σύνταγμα δεν είναι ένας συνηθισμένος νόμος. Είναι το θεμελιώδες συμβόλαιο του κράτους. Και για αυτόν ακριβώς τον λόγο, οι συνταγματικές αναθεωρήσεις δεν γίνονται απλώς με κοινοβουλευτική πλειοψηφία — απαιτούν ευρεία κοινωνική και πολιτική συναίνεση.
Όμως η εικόνα που φαίνεται από την πρώτη στιγμή δείχνει το ακριβώς αντίθετο.
Από τη μία, η κυβέρνηση φέρνει στη Βουλή μια τόσο κρίσιμη αναθεώρηση με μόλις 26 υπογραφές. Από την άλλη, κάποιοι βουλευτές που ανήκουν στην κυβερνητική πλειοψηφία αρνήθηκαν να υπογράψουν. Με άλλα λόγια: η κυβέρνηση δεν βασίζεται σε κοινωνική συναίνεση — βασίζεται σε μια συγκεκριμένη πολιτική βούληση. Αυτό, από μόνο του, αποκαλύπτει πόσο προβληματικό και ανθυγιεινό είναι το έδαφος πάνω στο οποίο ξεκίνησε η όλη διαδικασία.
Η αληθινή αιτία της δικαστικής συμφόρησης
Αν και αρχικά παρουσιάστηκε ως τεχνικός κανονισμός, ο δηλωμένος σκοπός της εν λόγω τροπολογίας είναι η μείωση του δικαστικού φόρτου εργασίας, η επιτάχυνση των δικαστικών διαδικασιών και η ενίσχυση της θεσμικής ικανότητας του Ανωτάτου Δικαστηρίου. Πράγματι, στη γενική αιτιολόγηση του νομοσχεδίου αναφέρονται επίσης οι στόχοι της επιτάχυνσης των δικαστικών διαδικασιών και της αύξησης των δυνατοτήτων του δικαστηρίου.
Όμως η συζήτηση που πρέπει να κάνουμε σήμερα δεν σταματά εκεί.
Γιατί η δικαστική συμφόρηση δεν είναι απλώς τεχνικό πρόβλημα ούτε εξηγείται μόνο από τη δομή των δικαστηρίων. Είναι και αποτέλεσμα των παγιωμένων εξωδικαστικών πρακτικών στη δημόσια διοίκηση — μιας αυθαίρετης διακυβέρνησης που αποκλίνει από την αρχή του κράτους δικαίου.
Σε ένα περιβάλλον όπου το κράτος δικαίου κλονίζεται, οι θεσμοί χάνουν την αξιοπιστία τους και η δημόσια διοίκηση γίνεται αυθαίρετη, το βάρος στη δικαιοσύνη αυξάνεται αναπόφευκτα. Τα δικαστήρια δεν επιλύουν μόνο υποθέσεις — αναγκάζονται να σηκώνουν και τα βάρη της κακής διοίκησης.
Επομένως, το ζήτημα δεν αφορά απλώς την αλλαγή της δομής των δικαστηρίων. Το πραγματικό ζήτημα είναι αν υπάρχει πολιτική βούληση για την ουσιαστική ενίσχυση του κράτους δικαίου.
Το κείμενο της συνταγματικής τροποποίησης δεν αποτελεί ιδιοκτησία της κυβέρνησης
Είναι επίσης σημαντικό να υπενθυμίσουμε εδώ ένα βασικό γεγονός.
Η πρόταση συνταγματικής τροποποίησης που υποβλήθηκε σήμερα στο Κοινοβούλιο δεν αποτελεί, στην ουσία, κείμενο που συντάχθηκε από την κυβέρνηση. Οι διατάξεις αυτές βασίζονται σε τεχνικές προτάσεις που υποστηρίζει εδώ και καιρό το Ανώτατο Δικαστήριο, με στόχο την αντιμετώπιση διαρθρωτικών προβλημάτων στο πλαίσιο του δικαστικού συστήματος.
Εξ αρχής, δηλαδή, δεν επρόκειτο για πολιτική πρωτοβουλία — αλλά για θεσμική ανάγκη μεταρρύθμισης.
Υπάρχει ήδη ευρύτατη συναίνεση ότι οι συγκεκριμένες διατάξεις είναι αναγκαίες για να λειτουργεί η δικαιοσύνη πιο γρήγορα και αποτελεσματικά. Το πρόβλημα δεν είναι το κείμενο. Το πρόβλημα είναι ο τρόπος που χειρίζεται η κυβέρνηση τη διαδικασία.
Η πολιτική που σκοτώνει τη μεταρρύθμιση
Θέματα όπως η συνταγματική αναθεώρηση απαιτούν ευρεία συναίνεση. Οι αλλαγές αυτές θα πρέπει να πραγματοποιούνται μέσω διαπραγματεύσεων με την αντιπολίτευση, διαβουλεύσεων με νομικούς κύκλους, συνεκτίμησης των απόψεων διαφόρων τμημάτων της κοινωνίας, καθώς και μιας διαδικασίας που θα αποσκοπεί στο να πείσει το κοινό.
Η κυβέρνηση αντέστρεψε αυτή τη λογική στο σύνολό της. Αντί να αναζητήσει κοινωνική συναίνεση, ενήργησε μονομερώς. Παρά τις προειδοποιήσεις, έσυρε τη διαδικασία σε πολιτική αντιπαράθεση. Και έτσι μετέτρεψε μια τεχνική μεταρρυθμιστική ατζέντα — τη συνταγματική αναθεώρηση — σε πολιτικό ελιγμό.
Για τον λόγο αυτό, η εικόνα που διαμορφώνεται σήμερα είναι αποκαλυπτική:
Μια μεταρρυθμιστική πρωτοβουλία που είχε στόχο να αποσυμφορήσει τη δικαιοσύνη έχει ήδη κολλήσει — πριν καν ξεκινήσει — λόγω της πολιτικής αβεβαιότητας και ανευθυνότητας που καλλιεργεί η ίδια η κυβέρνηση.
Πού βρίσκεται τελικά η πραγματική στασιμότητα;
Στη χώρα υπάρχει, πράγματι, στασιμότητα σήμερα. Όμως αυτή η στασιμότητα πηγάζει από
- την κανονικοποίηση της διαφθοράς στη διακυβέρνηση·
- την αποδυνάμωση των θεσμών·
- την εμβάθυνση των ανισοτήτων και την εξάπλωση της φτώχειας·
- την αυθαιρεσία στη διοίκηση·
- το αίσθημα ανασφάλειας που βιώνει ο κόσμος και την άνοδο της εγκληματικότητας·
- την έλλειψη αποφασιστικότητας·
- και έναν τρόπο διακυβέρνησης που αποκλείει την κοινωνική συναίνεση.
Η δικαστική μεταρρύθμιση δεν μπορεί να λύσει αυτά τα προβλήματα μέσα σε μια εποχή κατάρρευσης. Οι συνταγματικές αναθεωρήσεις δεν θα δώσουν μια μακροπρόθεσμη λύση αν δεν ενισχυθεί πρώτα το κράτος δικαίου και δεν αποκατασταθεί η εμπιστοσύνη στους θεσμούς. Η λύση περνά από την ανανέωση της πολιτικής βούλησης. Και ο δρόμος προς εκεί περνά από τις κάλπες.
Υπάρχει, φυσικά, ανάγκη η δικαιοσύνη να λειτουργεί πιο γρήγορα και αποτελεσματικά. Από αυτή την άποψη, οι διατάξεις της συνταγματικής αναθεώρησης είναι αναγκαίες.
Αλλά το Σύνταγμα δεν είναι πεδίο για πολιτικούς ελιγμούς. Είναι το κοινό συμβόλαιο της κοινωνίας.
Γι' αυτό, η συνταγματική αναθεώρηση πρέπει να είναι υπόθεση κοινωνικής συναίνεσης — όχι πολιτικών παιχνιδιών.
Αλλιώς, το αποτέλεσμα δεν θα αλλάξει.
Μια μεταρρυθμιστική πρωτοβουλία για την αποσυμφόρηση της δικαιοσύνης είναι καταδικασμένη να αποτύχει από την αρχή, αν σκεπάζεται από πολιτικούς ελιγμούς.
Και φαίνεται ότι η κυβέρνηση έχει ήδη μπλοκάρει τη διαδικασία με τα ίδια της τα χέρια — πριν ακόμα αυτή ξεκινήσει.
Αυτό το άρθρο δημοσιεύτηκε για πρώτη φορά στις 17.03.2026
Πηγή: ΣΤΟΧΟΣ ΔΕΝ ΕΙΝΑΙ Η «ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΗ ΑΝΑΘΕΩΡΗΣΗ» — ΕΙΝΑΙ Ο ΠΟΛΙΤΙΚΟΣ ΕΛΙΓΜΟΣ
