1 Ιουνίου, Παγκόσμια Ημέρα του Παιδιού.
Χθες, μιλήσαμε για άλλη μια φορά για το πόσο πολύτιμα είναι τα παιδιά.
Είπαμε ότι είναι το μέλλον μας.
Ωστόσο, πιστεύω ότι φέτος πρέπει να θέσουμε ένα ερώτημα λίγο πιο δύσκολο:
Τι σημαίνει πραγματικά η προστασία των παιδιών;
Ο Υπουργός Εργασίας και Κοινωνικών Ασφαλίσεων παρουσίασε στη Βουλή ορισμένα σημαντικά στοιχεία.
Αποκάλυψε ότι, το 2025, πραγματοποιήθηκαν παρεμβάσεις για 312 παιδιά λόγω υποψίας κακοποίησης, και διενεργήθηκαν επισκέψεις στα σπίτια τους.
312 δώδεκα παιδιά.
Ας σταματήσουμε για μια στιγμή και ας σκεφτούμε αυτό το νούμερο. Και αυτά είναι μόνο τα παιδιά που το σύστημα κατάφερε να εντοπίσει. Υπάρχουν όμως και εκείνα που παραμένουν αόρατα.
Εκείνα που δεν μπορούν να μιλήσουν.
Εκείνα που φοβούνται.
Παιδιά που κανείς δεν έχει προσέξει.
Αυτός ακριβώς είναι ο λόγος για τον οποίο το ζήτημα των δικαιωμάτων των παιδιών δεν είναι απλώς θέμα αγάπης προς τα παιδιά.
Είναι θέμα του να μπορούμε να προστατεύουμε τα παιδιά και να τα ενδυναμώνουμε, διασφαλίζοντας την τήρηση των δικαιωμάτων τους.
***
Εδώ και χρόνια συζητάμε για την κακοποίηση παιδιών, την ψυχική υγεία των παιδιών, το δικαίωμα στην εκπαίδευση, τα παιδιά που εμπλέκονται στο έγκλημα και τις ελλείψεις του συστήματος προστασίας των παιδιών. Και κάνουμε καλά που το κάνουμε. Διότι ακόμη και σήμερα, δεν έχουμε καταφέρει να ιδρύσουμε ένα Κέντρο Επίβλεψης Παιδιών. Υπάρχουν σοβαρές ελλείψεις στον τομέα της ψυχικής υγείας των παιδιών. Είναι αδύνατο να ληφθούν αποτελεσματικά μέτρα με νόμους που χρονολογούνται από τη δεκαετία του 1930.
Οι κοινωνικές υπηρεσίες δεν έχουν καταφέρει να εξειδικευτούν στον βαθμό που απαιτείται σε έναν τομέα όπως η προστασία των παιδιών, ο οποίος απαιτεί συγκεκριμένη εμπειρογνωμοσύνη. Το σύστημα που υποτίθεται ότι προστατεύει τα παιδιά συχνά παρεμβαίνει μόνο αφού έχει συμβεί κάποιο περιστατικό και προσπαθεί να προχωρήσει με τη μέθοδο δοκιμών.
Ωστόσο, ειδικοί στον τομέα των δικαιωμάτων των παιδιών παγκόσμια δίνουν έμφαση σε ένα διαφορετικό ζήτημα. Πρέπει να δημιουργήσουμε ένα θεσμικό πλαίσιο ικανό να διενεργεί αξιολογήσεις κινδύνου σχετικά με ζητήματα που αφορούν τα παιδιά, να προλαμβάνει παραβιάσεις, να παρεμβαίνει επειγόντως όπου είναι απαραίτητο και να παρακολουθεί τη διαδικασία μετά από οποιοδήποτε περιστατικό. Αυτό δεν είναι ένα βάρος που μπορεί να κουβαλά μόνη της μια υπηρεσία. Υπάρχει ανάγκη για έναν μηχανισμό προστασίας των παιδιών που να λειτουργεί μέσω διαβούλευσης και να εφαρμόζει στην πράξη τη συνεργασία μεταξύ υπηρεσιών.
***
Οι απειλές που αντιμετωπίζουν τα παιδιά δεν πηγάζουν από ένα μόνο ζήτημα.
Η φτώχεια, η απομάκρυνση από την εκπαίδευση, τα ζητήματα ψυχικής υγείας, η βία, η παραμέληση, η κακοποίηση, ο εκφοβισμός και ο κοινωνικός αποκλεισμός είναι όλα αλληλένδετα.
Η απομάκρυνση ενός παιδιού από το σχολείο επιδεινώνει ένα άλλο πρόβλημα.
Η φτώχεια αυξάνει έναν άλλο κίνδυνο.
Ένα παιδί που δεν λαμβάνει υποστήριξη αντιμετωπίζει περαιτέρω κινδύνους.
Γι’ αυτό, σε παγκόσμιο επίπεδο, η εστίαση δεν βρίσκεται πλέον στα μεμονωμένα προβλήματα, αλλά στην ολική ευημερία του παιδιού. Ωστόσο, πέρα από αυτό, υπάρχει μια νέα πραγματικότητα.
Η ζωή των παιδιών δεν εκτυλίσσεται πλέον αποκλειστικά στους δρόμους, στο σχολείο ή στο σπίτι.
Μεγαλώνουν επίσης στον ψηφιακό κόσμο.
***
Όπως έχει επισημάνει η UNICEF, περίπου το ένα τρίτο των χρηστών του διαδικτύου παγκοσμίως είναι παιδιά. Τα παιδιά έρχονται σε επαφή με ψηφιακά συστήματα, πλατφόρμες κοινωνικών δικτύων και εφαρμογές τεχνητής νοημοσύνης σε ολοένα και νεότερη ηλικία.
Η κατάσταση αυτή εγείρει νέα ερωτήματα.
Τα προσωπικά δεδομένα ενός παιδιού μπορούν εύκολα να αποκαλυφθούν ή να κοινοποιηθούν. Δεν είναι δύσκολο να φανταστεί κανείς τις συνέπειες σε περίπτωση που αυτά τα δεδομένα πέσουν σε λάθος χέρια. Ένα άλλο ζήτημα αφορά τις πλατφόρμες που κανονικοποιούν τη βία και την κακοποίηση.
Για τον λόγο αυτό, η σχέση μεταξύ των δικαιωμάτων των παιδιών και της κυβερνοασφάλειας συζητείται πλέον ευρύτερα σε όλο τον κόσμο. Η πρωτοβουλία «SafeChild» αποτελεί ένα από τα αποτελέσματα αυτής της αναζήτησης λύσεων.
Διότι το ζήτημα δεν αφορά απλώς την τεχνολογία. Αφορά τα δικαιώματα των παιδιών.
***
Σήμερα, η προστασία των παιδιών δεν σημαίνει απλώς να βάζεις μια κλειδαριά στην πόρτα.
Σημαίνει τη δημιουργία ενός ισχυρού συστήματος προστασίας των παιδιών, ικανού να προβλέπει τους κινδύνους.
Σημαίνει τη δημιουργία ενός Κέντρου Επίβλεψης Παιδιών.
Σημαίνει την ενίσχυση των υπηρεσιών ψυχικής υγείας για τα παιδιά.
Σημαίνει τη διασφάλιση της εξειδίκευσης στις κοινωνικές υπηρεσίες.
Και σημαίνει επίσης την προστασία των δεδομένων, της ιδιωτικής ζωής και της ψηφιακής ασφάλειας των παιδιών.
