Τους εθελοντές-ήρωες που συνέβαλαν στην αναζήτηση των αγνοουμένων στην Κύπρο, τους τιμούν με μια όμορφη φράση: «οι άνθρωποι που γιατρεύουν τις κοινότητές μας».
Αυτοί οι υπέροχοι άνθρωποι, που βοήθησαν τους αγνοουμένους και τις οικογένειές τους να βγουν από το σκοτάδι, αξίζουν απόλυτα αυτόν τον τίτλο.
Η Σεβγκιούλ Ουλουντάγ ήταν η μούσα αυτών των εθελοντών ηρώων… Πάνω απ’ όλα, υπήρξε μια ξεχωριστή θεραπεύτρια της δικής της κοινότητας και ενέπνευσε πολλούς άλλους να γίνουν κι αυτοί «άνθρωποι που γιατρεύουν τις κοινότητές τους»…
Θυμάμαι ότι το 2023, έπειτα από πρόταση της Δικοινοτικής Πρωτοβουλίας Ειρήνης – Ενωμένη Κύπρος, διοργανώθηκε μια εκδήλωση από περισσότερες από εκατό οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών, συντεχνίες και πολιτικά κόμματα Ελληνοκυπρίων και Τουρκοκυπρίων. Εκεί τιμήθηκαν με βραβεία τρεις ανιδιοτελείς Τουρκοκύπριοι και τρεις Ελληνοκύπριοι που συνέβαλαν στον εντοπισμό αγνοουμένων. Η εκδήλωση είχε τίτλο «Τιμώντας εκείνους που γιατρεύουν τις κοινότητές μας».
Πριν από λίγες ημέρες χάσαμε τη Σεβγκιούλ Ουλουντάγ, τη μούσα εκείνων που γιατρεύουν τις κοινότητές μας. Σε κάνει να θέλεις να εξεγερθείς… Είναι ένας πρόωρος, σοκαριστικός αποχαιρετισμός…
Λέω «πρόωρος», γιατί η Σεβγκιούλ Ουλουντάγ πραγματικά δεν ήταν σε ηλικία που να μπορείς να αποδεχθείς έτσι τον θάνατό της. Ξέρετε πώς είναι: όταν κάποιος φεύγει σε μια ορισμένη ηλικία, όσο κι αν πονάμε, παρηγορούμαστε λέγοντας «έζησε μια γεμάτη ζωή, έκανε όσα ήθελε να κάνει». Για τη Σεβγκιούλ δεν μπορούμε να το πούμε αυτό… Αυτός ο υπέροχος άνθρωπος, που αφιέρωσε τη ζωή του στην καλοσύνη και την ανθρωπιά, δεν άξιζε να φύγει τόσο νωρίς…
Η Σεβγκιούλ Ουλουντάγ έμεινε γνωστή πάνω απ’ όλα για την αφοσίωσή της στην αναζήτηση των αγνοουμένων. Όμως ήταν και μία από τις πιο σταθερές υπερασπίστριες του φεμινιστικού αγώνα… Πάντα στεκόταν απέναντι στις έμφυλες ανισότητες. Ήταν επίσης από τους ανθρώπους που φύλαγαν τις πολιτιστικές μας αξίες και την πολιτιστική μας κληρονομιά… Η διχοτόμηση της πατρίδας της ήταν η μεγαλύτερη αγωνία της. Υπήρξε μαχητική ακτιβίστρια της ειρήνης. Δέχθηκε απειλές για τον αγώνα της, αλλά δεν λύγισε ποτέ. Δεν έκανε ποτέ διακρίσεις με βάση την εθνική καταγωγή. Για εκείνη, πάνω απ’ όλα μετρούσε ο άνθρωπος. Κατάφερε να δημιουργήσει μια κοινή γλώσσα για τους κοινούς πόνους των δύο κοινοτήτων και βοήθησε πολλούς ανθρώπους να την αγκαλιάσουν.
Η Σεβγκιούλ Ουλουντάγ ήταν αγαπημένη μου φίλη και συνάδελφος που εκτιμούσα βαθιά… Έμαθα πάρα πολλά από εκείνη… Ήταν ακριβώς δέκα χρόνια μεγαλύτερή μου. Πολλοί συνομήλικοί μου την έλεγαν «αμπλά», μεγάλη αδελφή, αλλά για κάποιο λόγο δεν μπόρεσα ποτέ να το κάνω. Της έλεγα πάντα «φίλη μου». Με τον ίδιο τρόπο μου απαντούσε κι εκείνη…
Εκείνα τα χρόνια, όταν δούλευε ξανά ακούραστα για να αναδείξει τον αγώνα γύρω από τους αγνοουμένους και να ενθαρρύνει όσους ήξεραν πού ήταν θαμμένοι να μιλήσουν, της είχα προτείνει να κάνουμε αυτές τις εκκλήσεις και στην τηλεόραση. Η Σεβγκιούλ δεν αγαπούσε ιδιαίτερα την τηλεόραση. Έβρισκε δεκάδες λόγους για να μην εμφανιστεί, αλλά εγώ είχα καταφέρει να την πείσω. Στα χρόνια που εργαζόμουν στον όμιλο Κίμπρις Media Group, με τη Σεβγκιούλ Ουλουντάγ κάναμε πολλές τηλεοπτικές εκπομπές στο Κίμπρις TV.
Η Σεβγκιούλ μου έλεγε: «Μόνο στη δική σου εκπομπή θα βγω, σε κανενός άλλου. Να εκτιμάς αυτό που έχεις». Και φυσικά, τότε το εκτιμούσα ότι ερχόταν μόνο στη δική μου εκπομπή… Ήταν εκπομπές με τεράστια σημασία και χρησιμότητα…
Παρότι μοιραζόταν εξαιρετικά σκληρές και οδυνηρές πληροφορίες, δεν κατέφευγε ποτέ σε συναισθηματικούς εκβιασμούς ή μελοδραματισμούς. Δεν επέτρεπε ποτέ να γίνουν αυτά τα ζητήματα αντικείμενο εκμετάλλευσης. Μόνο με γεγονότα, έγγραφα και μαρτυρίες αυτόπτων μαρτύρων, μετέφερε με μοναδική ακρίβεια τις ιστορίες των “Τουρκοκυπρίων και Ελληνοκυπρίων που εξαφανίστηκαν στις περιόδους 1963-64 και 1974”, των μαζικών τάφων, των μαρτύρων, όσων επέζησαν, αλλά και τον αγώνα των συγγενών των αγνοουμένων για δικαιοσύνη και αλήθεια. Πηγαινοερχόταν μέσα στον χρόνο, σαν να ξαναζούσε σχεδόν τα γεγονότα…
Η Σεβγκιούλ Ουλουντάγ είχε ακούσει, από κάποιον με τον οποίο συζητούσε, ότι «λόγω κάποιων προβλημάτων στην εσωτερική ηγεσία της Τουρκικής Οργάνωσης Αντίστασης, της ΤΜΤ, είχαν γίνει ορισμένα περιστατικά στο χωριό Κλαυδιά της Λάρνακας και ο πατέρας μου ήταν ένα από τα θύματά τους». Με πήρε τηλέφωνο και μου είπε: «Υπάρχουν τέτοια περιστατικά κι εσύ δεν μου λες τίποτα; Πάρε με στο χωριό να μιλήσω με τον πατέρα σου και να γράψω γι’ αυτά». Της απάντησα: «Θα σε πάω στο χωριό, αλλά ο πατέρας μου δεν μιλά για αυτά τα πράγματα». Ήξερα λίγα, αλλά οι γονείς μας δεν μας είχαν δώσει ποτέ λεπτομέρειες. Όταν ήμουν παιδί, είχα ακούσει τους μεγάλους να τα συζητούν κρυφά. Μέχρι εκεί έφτανε η γνώση μου. Ο πατέρας μου είχε πέσει θύμα συκοφαντίας και, ακόμη κι όταν μεγαλώσαμε, μας έδινε μόνο μια πολύ επιφανειακή εικόνα για εκείνες τις μέρες, για τις δύσκολες στιγμές που πέρασε ώσπου να αποδείξει την αθωότητά του. Κάποιοι από τους ανθρώπους που είχαν εμπλακεί σε εκείνα τα γεγονότα ήταν ακόμη ζωντανοί. Είχαν επιλέξει να μη μας πουν τίποτα, για να μην κρατήσουμε κακία, να μη γυρέψουμε εκδίκηση για το παρελθόν και να μη βρεθούμε σε σύγκρουση μαζί τους ή με τα παιδιά τους…
Πήγαμε με τη Σεβγκιούλ στο χωριό και, με τον δικό της πειστικό τρόπο, κατάφερε να κάνει τον πατέρα μου να μιλήσει. Ο πατέρας μου της είπε πολλά πράγματα που δεν είχε πει ποτέ ούτε σε εμένα ούτε στα αδέλφια μου. Κι εγώ άκουγα με μάτια ορθάνοιχτα, αποσβολωμένος. Η Σεβγκιούλ έγραψε στην Γενί Ντουζέν ένα μέρος από όσα της είπε. Τα άρθρα της προκάλεσαν μεγάλο ενδιαφέρον. Μετά από εκείνες τις αποκαλύψεις, και άλλοι έγραψαν στη Σεβγκιούλ για το ίδιο θέμα. Κάποιοι με πήραν κι εμένα τηλέφωνο. Ένας άνθρωπος, που επέλεξε να μείνει ανώνυμος, μου είπε: «Η αλήθεια δεν είναι πάντα καλό πράγμα. Μπορεί να γίνει και κατάρα. Μερικές φορές είναι καλύτερα να μη λες την αλήθεια, ούτε καν να την ακούς». Η Σεβγκιούλ Ουλουντάγ πάλευε ακριβώς για να ξεριζώσει αυτή τη νοοτροπία… Για ένα διάστημα αναρωτηθήκαμε μήπως αυτό ήταν απειλή. Η Σεβγκιούλ ήταν συνηθισμένη σε τέτοιες απειλές. Έλεγε: «Το αντίθετο. Το να κρύβεις την αλήθεια είναι μεγάλο βάρος. Πρέπει να τη φέρουμε στο φως, για να βγάλουμε τους αγνοουμένους και τους δικούς τους ανθρώπους από το σκοτάδι». Εκείνη την ημέρα, η μητέρα μου είχε μαγειρέψει στη Σεβγκιούλ υπέροχα φαγητά. Για χρόνια μιλούσε για τη γεύση τους… Όποτε περνούσε από την περιοχή, πήγαινε να τους δει. Ο πατέρας και η μητέρα μου τη λάτρευαν.
Φυσικά, δεν μπορώ να μη μιλήσω για το βιβλίο Τα στρείδια που έχασαν το μαργαριτάρι τους. Θυμάμαι πολύ καλά τη διαδικασία προετοιμασίας αυτού του υπέροχου βιβλίου. Η Σεβγκιούλ ήταν τόσο ενθουσιασμένη εκείνη την περίοδο. Στη φάση της προετοιμασίας ήταν σαν να περίμενε παιδί και, όταν εκδόθηκε το βιβλίο, ήταν σαν να είχε γεννηθεί το μωρό της… Έχω όλες τις εκδόσεις του βιβλίου. Έχω χαρίσει το Τα στρείδια που έχασαν το μαργαριτάρι τους σε πάρα πολλούς ανθρώπους. Όποτε ταξίδευα στο εξωτερικό για συνέδρια ή εκθέσεις, η αγγλική έκδοση του βιβλίου ήταν πάντα το δώρο που έπαιρνα μαζί μου για τις επαφές μας.
Δεν μπορώ να γράψω αυτό το κείμενο χωρίς να αναφέρω τον Cenk Mutluyakalı. Όταν έγινε διευθυντής σύνταξης της Γενί Ντουζέν, έδωσε στη Σεβγκιούλ Ουλουντάγ την ελευθερία να δουλεύει όπως ήθελε. Δεν τη φόρτωνε με τις κουραστικές υποχρεώσεις της καθημερινότητας. Της έδωσε χώρο να ασχολείται μόνο με όσα ερευνούσε, λέγοντάς της: «Μη σε απασχολούν τα άλλα. Κάνε ερευνητική δημοσιογραφία». Και εκείνη το έκανε με τον καλύτερο δυνατό τρόπο. Το αποτέλεσμα ήταν εξαιρετικό… Η Σεβγκιούλ εξέφραζε ξανά και ξανά την εκτίμησή της για τη στάση του Cenk. Θεωρούσε πάντα πολύτιμη τη στήριξή του…
Πρέπει επίσης να πω ότι η Σεβγκιούλ Ουλουντάγ ήταν σαν μια άτυπη βοηθός εκτός οργανισμού. Εντόπιζε ορθογραφικά λάθη και δημοσιογραφικές αστοχίες στις εφημερίδες όπου εργαζόμουν ή που διηύθυνα και με έπαιρνε τηλέφωνο ή μου έστελνε μήνυμα. Πόσες φορές μου είπε: «Αγαπητέ μου, κοίτα, αυτός ο τίτλος δεν στέκει», «Αγαπητέ μου, κοίτα, το περιεχόμενο του άρθρου δεν ταιριάζει με τον τίτλο», «Αγαπητέ μου, κοίτα, εδώ υπάρχει λογικό κενό», «Αγαπητέ μου, κοίτα, αυτό το άρθρο γράφτηκε μέσα από ρατσιστική ματιά». Ήταν η εθελόντρια επιμελήτριά μας. Της χρωστώ ευγνωμοσύνη γι’ αυτό. Και βέβαια δεν τηλεφωνούσε μόνο για να επισημάνει λάθη. Με έπαιρνε και για να με συγχαρεί για άρθρα ή κείμενα γνώμης που της άρεσαν. Όποτε υπήρχε στην εφημερίδα μας θέμα που άπτονταν του πεδίου της και ήθελε να το χρησιμοποιήσει, με έπαιρνε πάντα τηλέφωνο για να ζητήσει άδεια. Και όταν χρησιμοποιούσε είδηση ή φωτογραφία που της είχαμε δώσει, πάντα μας ανέφερε ως πηγή. Ήταν πολύ σχολαστική σε αυτά τα ζητήματα.
Δεν είχα ποτέ την ευκαιρία να δουλέψω με τη Σεβγκιούλ Ουλουντάγ στον ίδιο οργανισμό. Εργάστηκα στην Γενί Ντουζέν για τρία χρόνια, αλλά εκείνη είχε ήδη φύγει από την εφημερίδα. Παρ’ όλα αυτά, μετά τον θάνατό της, πολλοί άνθρωποι που ήξεραν ότι ήμασταν φίλοι με πήραν τηλέφωνο, με ρώτησαν από τι πέθανε και μου εξέφρασαν τα συλλυπητήριά τους… Το ότι δεν είχαν ξεχάσει τη φιλία μας, μου έδωσε μια γλυκόπικρη χαρά…
Κάποιοι άνθρωποι είναι πιο ξεχωριστοί από άλλους, γιατί παλεύουν ακούραστα και ασταμάτητα να αποδείξουν πως αυτό που οι άλλοι αποκαλούν «αδύνατο» μπορεί τελικά να γίνει «δυνατό» – και το αποδεικνύουν… Δουλεύουν αδιάκοπα για να βρουν την αλήθεια, να φέρουν στο φως ό,τι κρύβεται στο σκοτάδι και να εξασφαλίσουν ότι θα βρεθεί η δικαιοσύνη. Δεν φοβούνται τις απειλές. Με πνεύμα αφοσίωσης, προχωρούν αποφασιστικά στον δρόμο τους, χωρίς να λογαριάζουν θυσίες… Η Σεβγκιούλ Ουλουντάγ ήταν ένας τέτοιος άνθρωπος… Γι’ αυτό άνθρωποι από κάθε χώρο την εκτιμούσαν βαθιά. Γι’ αυτό άνθρωποι από κάθε χώρο έκλαψαν για εκείνη. Γι’ αυτό άνθρωποι από κάθε χώρο βρέθηκαν στην κηδεία της. Γι’ αυτό τιμήθηκε το 2008 με το διεθνές Βραβείο Θάρρους στη Δημοσιογραφία και το 2014 με το Βραβείο του Ευρωπαίου Πολίτη από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο. Γι’ αυτό έλαβε και τόσα άλλα βραβεία, εντός και εκτός Κύπρου. Γι’ αυτό προτάθηκε το 2019 για το Νόμπελ Ειρήνης.
Η Σεβγκιούλ Ουλουντάγ πέρασε τη ζωή της γιατρεύοντας τους ανθρώπους της Κύπρου και εμπνέοντας άλλους… Ήταν ένας υπέροχος άνθρωπος, μια υπέροχη δημοσιογράφος. Κυνήγησε την αλήθεια δίχως φόβο και έγινε η συνείδηση της Κύπρου… Αντίο, φίλη μου. Το κενό που αφήνεις δεν θα γεμίσει ποτέ. Όμως όσα πέτυχες δεν θα ξεχαστούν ποτέ…
Πηγή: ΚΥΝΗΓΗΣΕ ΤΗΝ ΑΛΗΘΕΙΑ ΧΩΡΙΣ ΦΟΒΟ ΚΑΙ ΕΓΙΝΕ Η ΣΥΝΕΙΔΗΣΗ ΤΗΣ ΚΥΠΡΟΥ…
