Ο τίτλος του τελευταίου μου άρθρου ήταν: «Τώρα ή (ίσως) ποτέ!».
Η ουσία εκείνου του κειμένου ήταν να περιγράψει το σκηνικό πριν από τις επαφές της Μαρίας Ολγκίν, μετά την επιστροφή της στο νησί ύστερα από έξι μήνες.
Το θέμα όμως αυτού του άρθρου είναι οι «ενθαρρυντικές» επαφές που είχε η Ολγκίν με τις δύο πλευρές στις αρχές της εβδομάδας.
Γιατί «ενθαρρυντικές»;
Διότι έχουν περάσει ακριβώς τρεις χιλιάδες διακόσιες εξήντα τρεις ημέρες από τη Διάσκεψη του Κραν Μοντανά — την τελευταία ουσιαστική και επίσημη συνάντηση όπου συζητήθηκε το Κυπριακό.
Τρεις χιλιάδες διακόσιες εξήντα τρεις ημέρες χωρίς λύση.
Και γι’ αυτό έχουν τεράστια σημασία τα όσα είπε η Ολγκίν μετά τις συναντήσεις της τη Δευτέρα με τους δύο ηγέτες: ότι «εργαζόμαστε προς μια διευρυμένη πενταμερή συνάντηση πέντε συν ένα… η οποία θα πραγματοποιηθεί, χωρίς ακόμη να έχει καθοριστεί ημερομηνία».
Προσοχή: δεν έγινε λόγος για «άτυπη» συνάντηση.
Και αυτό σημαίνει κάτι πολύ συγκεκριμένο. Ότι ο Οργανισμός Ηνωμένων Εθνών επαναφέρει —και μάλιστα επίσημα— στο τραπέζι μια ομοσπονδιακή λύση, βασισμένη στην πολιτική ισότητα, με δύο ζώνες και δύο κοινότητες, όπως προβλέπουν τα ψηφίσματα του Συμβουλίου Ασφαλείας.
Και ο βασικός λόγος που αυτή η διάσκεψη επανέρχεται στο προσκήνιο δεν είναι άλλος από το «πράσινο φως» της διεθνούς κοινότητας, με αιχμή την Τουρκία.
Βλέπετε, όπως έχω τονίσει πολλές φορές, το Κυπριακό είναι —τελικά— ένα διεθνές ζήτημα.
Δεν αρκεί να πούμε εμείς, οι «παράξενοι» Κύπριοι, ότι «βρήκαμε λύση».
Ούτε βέβαια αρκεί να λέμε «θα τα βρούμε, αφήστε μας ήσυχους».
Η ιστορία των Συμφωνιών Ζυρίχης και Λονδίνου του χίλια εννιακόσια πενήντα εννέα είναι χαρακτηριστική: εκείνοι που μας τις έφεραν, είναι οι σημερινοί λεγόμενοι «εγγυητές».
Για να το πούμε απλά: το Κυπριακό δεν αντέχει μέσα στη σημερινή παγκόσμια αρχιτεκτονική.
Χρειάζεται αναπροσαρμογή.
Γιατί στο νέο πολυπολικό περιβάλλον που διαμορφώνεται —στη Μέση Ανατολή, στην Ανατολική Μεσόγειο και συνολικά στους άξονες Ευρώπης, Ηνωμένων Πολιτειών, Κίνας και Ρωσίας— η Κύπρος δεν μπορεί να παραμείνει μια «χειροβομβίδα έτοιμη να εκραγεί».
Διότι μια τέτοια έκρηξη δεν θα έφερνε μόνο μία ελληνοτουρκική κρίση, αλλά —λόγω και της αυξημένης συνεργασίας Κύπρου και Ισραήλ— θα μπορούσε να εξελιχθεί ακόμη και σε ελληνοτουρκικό και τουρκοϊσραηλινό εκτροχιασμό.
Τίποτα από αυτά δεν είναι νέο. Όλα έχουν ειπωθεί ξανά και ξανά.
Μέσα σε αυτό το κλίμα, χθες παρακολούθησα τη διάσκεψη για την «διακοσιοστή ημέρα» διακυβέρνησης του Προέδρου Ερχιουρμάν.
Ήταν ίσως η πρώτη φορά που πήγα σε δημοσιογραφική διάσκεψη χωρίς να κάνω ερώτηση. Προτίμησα να παρατηρήσω.
Ο καθηγητής Ερχιουρμάν δεν συνηθίζει να εκθέτει ευθέως τις θέσεις του. Τις αφήνει να αιωρούνται ανάμεσα στις γραμμές.
Αυτή τη φορά όμως μίλησε πιο καθαρά. Και είπε κάτι που μου έκανε εντύπωση: «Έχουμε ξεπεράσει κατά πολύ το σημείο εκκίνησης στο Κυπριακό».
Από την εκλογή του, έχει πραγματοποιήσει σειρά επαφών με την ελληνοκυπριακή πλευρά που δεν έχουν αποδώσει ουσιαστικά αποτελέσματα. Μάλιστα, γνωρίζω ότι αρκετές ήταν ιδιαίτερα τεταμένες.
Με αυτή τη λογική, κάποιος θα έλεγε ότι η φράση του δεν έχει ιδιαίτερο βάρος.
Όμως, γνωρίζοντας τον τρόπο σκέψης του —προσεκτικός, μετρημένος, σχεδόν φειδωλός στις λέξεις— γίνεται σαφές ότι δεν ειπώθηκε τυχαία.
Το συμπέρασμα που βγάζω είναι το εξής: ο Γενικός Γραμματέας του Οργανισμού Ηνωμένων Εθνών Αντόνιο Γκουτέρες ετοιμάζει μια πολύ σοβαρή πρωτοβουλία για συνολική λύση. Και σε αυτό το πλαίσιο, η απεσταλμένη του Μαρίας Ολγκίν έχει φέρει έναν συγκεκριμένο οδικό χάρτη, τον έχει καταθέσει στις πλευρές και αναμένει απαντήσεις.
Το γεγονός ότι η θητεία του Γενικού Γραμματέα ολοκληρώνεται σε πέντε μήνες δίνει και μια φυσική χρονική πίεση. Το έχει αναγνωρίσει και ο ίδιος ο Ερχιουρμάν.
Μια λύση —αν υπάρχει πολιτική βούληση— μπορεί να προκύψει μέσα σε εβδομάδες. Αλλά μπορεί και να μην προκύψει καθόλου.
Ο Γκουτέρες, πάντως, φαίνεται να θέλει να αφήσει ένα ουσιαστικό αποτύπωμα πριν αποχωρήσει, έστω και αν δεν επιτευχθεί τελική συμφωνία.
Και αυτός ο οδικός χάρτης είναι, χωρίς υπερβολή, μια από τις πιο κρίσιμες και τολμηρές κινήσεις των τελευταίων ετών.
Βεβαίως, δεν είναι μόνο η τουρκοκυπριακή πλευρά που θα τον αξιολογήσει.
Οι επαφές της Ολγκίν σε Αθήνα, Άγκυρα και Βρυξέλλες την επόμενη εβδομάδα θα είναι καθοριστικές για τις απαντήσεις που θα δοθούν.
Και όταν ολοκληρωθεί αυτός ο κύκλος, είναι πολύ πιθανό να ανακοινωθεί ημερομηνία για την πενταμερή πέντε συν ένα.
Ρεαλιστικά, αυτή η ημερομηνία θα μπορούσε να είναι γύρω στις είκοσι Ιουνίου.
Και εκτιμώ ότι τελικά θα μεταφερθεί στο δεύτερο μισό του Ιουλίου.
Υπάρχουν δύο μεγάλα εμπόδια μπροστά.
Το πρώτο είναι η σύνοδος του ΝάΤΟ στην Άγκυρα στις επτά με οκτώ Ιουλίου.
Μια σύνοδος που συνδέεται άμεσα με το ζήτημα των εγγυήσεων και της ασφάλειας στο Κυπριακό, και από την οποία ίσως προκύψουν εξελίξεις.
Η συζήτηση περί «λύσης υπό ΝΑΤΟϊκή ομπρέλα» επανέρχεται διαρκώς τον τελευταίο χρόνο. Αν όντως εξετάζεται, τότε η Άγκυρα είναι το καλύτερο μέρος για να γίνει.
Το δεύτερο είναι η εικοστή Ιουλίου.
Η μέρα που στο νότο χαρακτηρίζεται «μαύρη» και στο βορρά «γιορτή».
Και είναι μια μέρα που, περισσότερο από κάθε άλλη, μπορεί να πυροδοτήσει εντάσεις.
Οι ψίθυροι για λύση έχουν αυξηθεί και αυτό ενοχλεί τα πιο σκληρά στρατόπεδα και στις δύο πλευρές.
Όπως έχω γράψει πολλές φορές, αυτά τα στρατόπεδα τρέφονται το ένα από το άλλο. Και κάθε καλοκαίρι ανανεώνουν την ένταση.
Σε όλα αυτά προστίθεται και η προγραμματισμένη επίσκεψη του Ερντογάν στις είκοσι Ιουλίου και τα μηνύματα που θα επιλέξει να στείλει.
Με δεδομένες τις εσωτερικές πολιτικές εντάσεις στην Τουρκία, και τη χρησιμότητα του Κυπριακού ως εργαλείου εθνικής συσπείρωσης, δεν πρέπει να υποτιμηθεί ο κίνδυνος το Κυπριακό να θυσιαστεί για χάριν διατήρησης εσωτερικών ισορροπιών.
Για να το πούμε ξεκάθαρα: το Κυπριακό βρίσκεται ξανά σε κρίσιμο σταυροδρόμι.
Το να θεωρήσει κανείς ότι «έρχεται λύση, όλα καλά», είναι απλοϊκό.
Και ναι, η κυπριακή κοινωνία έχει κουραστεί να ελπίζει. Αυτό είναι δεδομένο.
Αλλά η κόπωση δεν πρέπει να οδηγήσει σε απαξίωση μιας διαδικασίας που, για πρώτη φορά εδώ και χρόνια, δείχνει να αποκτά δυναμική.
Και εδώ ερχόμαστε σε μια λέξη που με ενοχλεί εδώ και χρόνια: «συγκρατημένη αισιοδοξία».
Ο Γκουτέρες, όπως τονίστηκε και στη χθεσινή διάσκεψη, επιδιώκει κάτι διαφορετικό αυτή τη φορά.
Η «συγκρατημένη αισιοδοξία» ανήκει σε άλλη εποχή. Μοιάζει παθητική.
Αυτό που χρειάζεται είναι θάρρος. Και καθαρή αποφασιστικότητα.
Η προσοχή έχει αξία. Η υπερβολική προσοχή όμως μετατρέπεται σε αναβλητικότητα.
Το Κυπριακό είναι γεμάτο ταμπού. Και μόνο με θάρρος μπορούν να σπάσουν.
Εύχομαι αυτή η νέα διαδικασία να πάει καλά.
Και εύχομαι οι πρώτες σπίθες ελπίδας να μην σβήσουν, αλλά να μεγαλώσουν.
Γι’ αυτό και, χωρίς δισταγμό, προτιμώ να μιλώ πλέον για κάτι διαφορετικό: για «τολμηρή αισιοδοξία».
Ή, αν θέλετε, για μια πιο αποφασιστική αισιοδοξία.
Αξίζει να την δοκιμάσουμε.
Πηγή: Τολμηρή Αισιοδοξία
