Εξοχότατε κ. Γκουτέρες,
Σας είδα για πρώτη φορά ένα παγωμένο πρωινό του Ιανουαρίου στο Palais des Nations στη Γενεύη. Ήταν το 2017 και εσείς βρισκόσασταν μόλις εννέα ημέρες στη θέση του Γενικού Γραμματέα.
Η είσοδος του Palais des Nations ήταν στρωμένη με κόκκινα χαλιά, σαν σκηνικό από τελετή των Όσκαρ.
Στην είσοδο γύρισα και είπα στην Canan Onurer, που κάλυπτε μαζί μου ζωντανά τις εξελίξεις:
«Είναι σαν να βρισκόμαστε σε τελετή των Όσκαρ!»
Το Κυπριακό τότε έμοιαζε να βαδίζει προς λύση και εσείς προεδρεύατε αυτής της διαδικασίας. Τουλάχιστον έτσι πίστευα εκείνη την περίοδο — ότι η λύση ήταν κοντά.
Στο τέλος της πρωινής εκείνης συνάντησης, στην κοινή δήλωση που κάνατε με τους δύο ηγέτες της εποχής, τον Αναστασιάδη και τον Ακιντζί, συγκρίνατε κι εσείς τις εικόνες της συνάντησης με τελετή των Όσκαρ — ακριβώς όπως το είχα κάνει κι εγώ. Και, ειλικρινά, μας άρεσε πολύ.
Δυστυχώς, εκείνη η διάσκεψη δεν κατέληξε όπως ελπίζαμε. Ωστόσο, οδήγησε αναπόφευκτα στο Κραν Μοντανά, που αποτέλεσε ένα κρίσιμο σημείο καμπής σε μια διαδικασία που είχε ήδη ξεκινήσει.
Η δεύτερη φορά που σας συνάντησα ήταν εκεί. Εκείνη η διάσκεψη έφερε το Κυπριακό πιο κοντά στη λύση από ποτέ — κι όμως, και πάλι κατέληξε χωρίς αποτέλεσμα.
Τη στιγμή που προφέρατε τις λέξεις «Κηρύσσω τη διάσκεψη του Κραν Μοντανά λήξασα χωρίς αποτέλεσμα», μια από τις πιο θλιβερές στιγμές της ζωής μου, στεκόμουν ανάμεσα στους δημοσιογράφους, μόλις τρία-πέντε μέτρα μακριά σας, και δεν κατάφερα να συγκρατήσω τα δάκρυά μου.
Εξοχότατε,
Από εκείνη τη διάσκεψη έχουν περάσει εννέα χρόνια. Το ίδιο και η θητεία σας. Και αυτή είναι η τελευταία σας χρονιά στο αξίωμα.
Φυσικά, μετά το Κραν Μοντανά ζήσαμε πολλά δυσάρεστα γεγονότα.
Πρώτα ανέτρεψαν τον Μουσταφά Ακιντζί — έναν από τους πρωταγωνιστές εκείνης της διαδικασίας — με την πιο ωμή εκλογική παρέμβαση που έχει δει ποτέ αυτός ο τόπος, και στη θέση του έφεραν τον Ερσίν Τατάρ.
Στη συνέχεια επέστρεψαν στα ίδια παλιά, χιλιοειπωμένα επιχειρήματα για το Κυπριακό — και εσείς αναγκαστήκατε να τα ακούτε για πέντε ολόκληρα χρόνια. Ζητώ συγγνώμη γι’ αυτό, τουλάχιστον από τη δική μου πλευρά, αλλά δεν μπορώ να μην σκέφτομαι ότι ίσως δεν έπρεπε να δείξετε τόση υπομονή.
Κάθε δείγμα ταπεινότητας που επιδείξατε απέναντι σε αυτές τις θέσεις, κάθε βήμα που κάνατε πέρα ακόμη και από την εντολή που σας δόθηκε, το μόνο που κατάφερε ήταν να αποθρασύνει τους εχθρούς της λύσης στο βόρειο τμήμα του νησιού. Και αυτό, νομίζω, είναι και το βασικό θέμα αυτής της επιστολής.
Εξοχότατε,
Τα Ηνωμένα Έθνη είναι ένας οργανισμός που υπερασπίζεται τα ανθρώπινα δικαιώματα και τις ελευθερίες, παλεύει να διατηρήσει την παγκόσμια ειρήνη και προσπαθεί στην πράξη να επιλύει τα προβλήματα που ανακύπτουν.
Αν με ρωτήσετε, ο ΟΗΕ είναι ίσως η μεγαλύτερη πράξη συναίνεσης που έχει πετύχει ποτέ η ανθρωπότητα, παρά όλες τις δυσκολίες. Μπορεί κάποιοι να τον αντιμετωπίζουν σαν σκιάχτρο, όμως εγώ γνωρίζω ότι ένας κόσμος χωρίς ΟΗΕ θα ήταν ασύγκριτα χειρότερος από τον σημερινό.
Γι’ αυτό και είναι καθήκον όλων μας να συμβάλουμε ώστε ο ΟΗΕ να γίνει πιο δίκαιος, πιο αποτελεσματικός και πιο ισχυρός.
Ωστόσο, πάντα υπήρχαν —και συνεχίζουν να υπάρχουν— εκείνοι που επιδιώκουν να ποδοπατήσουν αυτά τα ιδανικά. Εκείνοι που βλέπουν τον ΟΗΕ ως εμπόδιο στα σκοτεινά τους σχέδια και προσπαθούν να τον υπονομεύσουν. Και τα τελευταία χρόνια φαίνεται ότι αυτές οι προσπάθειες έχουν ενταθεί.
Ακριβώς γι’ αυτό πιστεύω ότι ο ΟΗΕ χρειάζεται μια πραγματικά όμορφη ιστορία επιτυχίας.
Και ακριβώς εδώ θεωρώ ότι αυτή η ιστορία επιτυχίας θα μπορούσε να είναι η λύση του Κυπριακού — ενός από τα παλαιότερα ζητήματα που αντιμετωπίζει ο οργανισμός.
Εξοχότατε,
Υπό τη δική σας αιγίδα το 2017 φτάσαμε μια ανάσα από τη λύση, αλλά τελικά δεν τα καταφέραμε. Κι όμως, δεν εγκαταλείψατε το θέμα. Παρά τα εμπόδια, τις ατυχίες και τις απερίσκεπτες κινήσεις, συνεχίσατε να το κρατάτε στην ατζέντα.
Σας είμαι ευγνώμων γι’ αυτό. Ωστόσο, η σημερινή κατάσταση του Κυπριακού αποτελεί, κατά τη γνώμη μου, ένα σοβαρό πλήγμα και μια μεγάλη ατυχία για τα Ηνωμένα Έθνη.
Ας το πούμε καθαρά: ακόμη και ο ισχυρός ΟΗΕ, μέσα από το Κυπριακό και τους ανεύθυνους πρωταγωνιστές του, έχει υποστεί —τουλάχιστον— μια απώλεια κύρους.
Ξέρω ότι η αποκατάσταση αυτής της κατάστασης ίσως να μην εξαρτάται αποκλειστικά από εσάς. Όμως η ανάγκη για μια τελευταία προσπάθεια είναι ολοφάνερη.
Και για να συμβεί αυτό, πιστεύω ότι πρέπει να αναλάβετε πρωτοβουλία — χωρίς να σας απασχολεί υπερβολικά τι θα πουν οι πλευρές ή οι εμπλεκόμενοι.
Πιστεύω ότι το έγγραφο των έξι σημείων που παρουσιάσατε στο Κραν Μοντανά το 2017 —το έγγραφο που φέρει το όνομά σας— εκφράζει το βασικό πνεύμα της συμφωνίας λύσης που θα μπορούσε να επιτευχθεί στην Κύπρο. Και δεν είμαι ο μόνος που το πιστεύει.
Πέρσι είπα στην προσωπική σας απεσταλμένη, τη Μαρία Άνχελα Ολγκίν, η οποία είχε την καλοσύνη να συναντηθεί μαζί μου, ότι θα έπρεπε να αναλάβετε πρωτοβουλία, χωρίς να εγκλωβιστείτε στις θέσεις των πλευρών, και να παρουσιάσετε ένα σχέδιο λύσης. Συμφώνησε μαζί μου — αν και δεν γνωρίζω αν σας μετέφερε ποτέ αυτή τη συζήτηση.
Εξοχότατε,
Αυτό που πρέπει να κάνετε στο τελευταίο έτος της θητείας σας είναι να βάλετε ένα σχέδιο στο τραπέζι.
Ό,τι κι αν συμβεί, ακόμη κι αν οι πλευρές το απορρίψουν, δεν θα μπορέσουν να αποτρέψουν ένα πράγμα: να συζητηθεί.
Σχεδόν όλες οι εκθέσεις που σας έχει υποβάλει η κυρία Ολγκίν τονίζουν τη συμμετοχή της κοινωνίας των πολιτών στη διαδικασία.
Με βάση τις παραδοσιακές θέσεις των δύο πλευρών, νομίζω ότι γνωρίζετε ήδη πως αυτό δεν είναι καθόλου ρεαλιστικό. Αν όμως καταθέσετε ένα ολοκληρωμένο σχέδιο λύσης βασισμένο στα έξι σημεία σας, κανείς δεν θα μπορέσει να εμποδίσει τη δημόσια συζήτηση γύρω από αυτό. Μόνο έτσι μπορεί να δημιουργηθεί μια πραγματικά συμμετοχική διαδικασία.
Φυσικά, στο σημερινό περιβάλλον των μέσων κοινωνικής δικτύωσης θα υπάρξουν και αρνητικά φαινόμενα — κουλτούρα διαδικτυακού λιντσαρίσματος, παραπληροφόρηση. Όμως αυτά δεν είναι ανυπέρβλητα εμπόδια στην εποχή της πληροφορίας.
Εξοχότατε,
Σας καλώ να καταθέσετε ένα σχέδιο λύσης. Το λέω με απόλυτη ειλικρίνεια — δεν αστειεύομαι.
Χαιρετίζω όλη τη δουλειά και την προσπάθεια που έχετε καταβάλει και πιστεύω ότι δεν πρέπει να πάνε χαμένες. Η μόνη πραγματική λύση είναι ένα κείμενο που θα βασίζεται στις συγκλίσεις των δύο πλευρών.
Όποιο κι αν είναι το αποτέλεσμα, ό,τι κι αν συμβεί, οφείλετε να δοκιμάσετε αυτή την επιλογή.
Είμαι βέβαιος ότι υπάρχει ήδη ένα κείμενο έτοιμο. Το μόνο που χρειάζεται είναι να ανοίξετε το κουτί της Πανδώρας.
Διαφορετικά, το όνομά σας θα καταγραφεί —δυστυχώς— όπως και των άλλων Γενικών Γραμματέων που παγιδεύτηκαν στο τέλμα που λέγεται Κυπριακό. Ου Θαντ, Βάλντχαϊμ, Κουεγιάρ, Γκάλι, Ανάν και Μουν κατέληξαν όλοι με τον ίδιο τρόπο.
Όπως είπα: μόνο έτσι μπορεί να ξαναγραφτεί η ιστορία.
Γιατί ας μην το ξεχνάμε — η ιστορία γράφει μόνο για όσους τόλμησαν.
Με αυτές τις σκέψεις ολοκληρώνω την επιστολή μου και σας απευθύνω τους πιο ειλικρινείς μου χαιρετισμούς.
Αυτό το άρθρο δημοσιεύτηκε για πρώτη φορά στις 24.02.2026
Πηγή: ΕΞΟΧΟΤΑΤΕ Κ. ΓΚΟΥΤΕΡΕΣ
