Η ομιλία του Προέδρου Τουφάν Ερχιουρμάν στο Διπλωματικό Φόρουμ στην Αττάλεια το περασμένο Σαββατοκύριακο προκάλεσε τόσο κριτική όσο και επαίνους από διάφορα τμήματα της κοινωνίας.
Ενώ η ομιλία έτυχε θερμής υποδοχής από τους πιο ένθερμους υποστηρικτές του στάτους κβο στη χώρα, δυστυχώς δεν ήταν καθόλου αξιέπαινη για όσους επιδιώκουν μια ομοσπονδιακή λύση.
Μετά από ημέρες συνεχών συζητήσεων και επαίνων, ο σεβαστός καθηγητής μας, θεωρώντας απαραίτητο να διαφωτίσει εμάς τους κοινούς θνητούς, έσπασε τη σιωπή του και εξέδωσε μια δήλωση, λέγοντας: «Η βούλησή μας για μια λύση, η σταδιακή μας προσέγγιση και η μεθοδολογία μας είναι κατανοητές από όλους».
Δεν υπάρχει καμία πιθανότητα «όλοι» να κατανοούν την ομιλία της Αττάλειας και τη μεθοδολογία – μια ομιλία που άρεσε στο μισό κοινό και τουλάχιστον το άλλο μισό παρακολούθησε με την πίεση τους στα ύψη. Αντίθετα, μπορούμε να πούμε ότι η ομιλία του αποτελεί ένα ακόμη παράδειγμα του πώς η ήρα και το σιτάρι αναμιγνύονται επιδέξια.
Για παράδειγμα, αυτό: «Ποια είναι τα δικαιώματα του τουρκοκυπριακού λαού; Είναι η Τουρκική Δημοκρατία της Βόρειας Κύπρου σήμερα ένα κράτος με δικαστικό σώμα, κοινοβούλιο, εκτελεστική εξουσία και προεδρία; Ναι. Το γεγονός ότι δεν αναγνωρίζεται πουθενά αλλού εκτός από τη Δημοκρατία της Τουρκίας αναιρεί το καθεστώς της ως κράτους; Όχι. Αλλά τα δικαιώματα κυριαρχίας του τουρκοκυπριακού λαού —ο οποίος αποτελεί τον πληθυσμό της Τουρκικής Δημοκρατίας της Βόρειας Κύπρου— παραβιάζονται αυτή τη στιγμή».
Με άλλα λόγια: Έχουμε δικαιώματα στο συνεταιρικό κράτος, τη Δημοκρατία της Κύπρου, και αυτά τα δικαιώματα μας ανήκουν. Επιπλέον, αποσχιστήκαμε από αυτό το κράτος και ιδρύσαμε ένα άλλο κράτος πάνω στην περιουσία των εταίρων μας εντός του ίδιου αυτού κράτους — και αυτό το κράτος μας ανήκει επίσης. Οι επιπόλαιοι εταίροι μας στο συνεταιρικό κράτος, που αρνούνται να αποδεχθούν αυτή την κατάσταση, διαμαρτύρονται γι’ αυτό και παραβιάζουν τα δικαιώματά μας.
Εν ολίγοις, ό,τι ανήκει στους Ελληνοκύπριους είναι ιδιοκτησία μου, και ό,τι ανήκει σε μένα είναι επίσης ιδιοκτησία μου.
Για να το θέσω απλά, υπάρχει ένα κράτος εδώ· αυτό είναι το δεύτερο κράτος στο νησί, και θα διεκδικήσω τα δικαιώματά του με τη βία αν χρειαστεί. Έτσι, σε κάποιο σημείο, το να σκέφτεσαι με βάση το σκεπτικό «εργάζομαι προς μια λύση δύο κρατών, όχι για μια ομοσπονδία που δεν έχω καν αναφέρει», δεν είναι καθόλου κακόβουλο.
Από την άλλη πλευρά, ο ορισμός του «κράτους» περιγράφεται στη Σύμβαση του Μοντεβιδέο του 1933. Το κράτος που περιγράφεται παραπάνω έρχεται σε σύγκρουση με σχεδόν και τις τέσσερις προϋποθέσεις που ορίζονται στη σύμβαση αυτή.
Ένα κράτος, ως υποκείμενο του διεθνούς δικαίου, πρέπει να διαθέτει τα ακόλουθα χαρακτηριστικά: (α) μόνιμο πληθυσμό, (β) καθορισμένο έδαφος, (γ) νόμιμη κυβέρνηση και (δ) την ικανότητα να συνάπτει σχέσεις με άλλα κράτη.
Η οντότητα που ορίζει ως κράτος είναι μια δομή με αμφισβητούμενο έδαφος, αμφισβητούμενο πληθυσμό, αμφισβητούμενη νόμιμη κυβέρνηση και, κυρίως, στερείται της ικανότητας να συνάπτει εξωτερικές σχέσεις. Το αν αναγνωρίζεται καν από την Τουρκία αποτελεί θέμα συζήτησης!
Ο λόγος για αυτό το μη αναγνωρισμένο καθεστώς ήταν η κίνηση αποχώρησης από την ομοσπονδία του 1960 μέσω της συνεργασίας του Ραούφ Ντενκτάς και του Δρ. Φαζίλ Κιουτσούκ, που αρχικά επιδίωξαν την αυτονομία και στη συνέχεια ίδρυσαν ένα κράτος. (1967 Αυτόνομη Τουρκοκυπριακή Διοίκηση, 1975 – Τουρκική Ομοσπονδιακή Πολιτεία της Κύπρου)
Αυτή η κίνηση υποτίθεται ότι «στέφθηκε» το 1983 —συμπεριλαμβανομένης της νεοεκλεγείσας κυβέρνησης της Τουρκίας (Özal-ANAP)— με ένα «τετελεσμένο», και η τύχη των Τουρκοκυπρίων δυστυχώς άλλαξε.
Ο Τουφάν Ερχιουρμάν γνωρίζει επίσης αυτή την κατάσταση, η οποία έρχεται σε σαφή αντίθεση με την απόφαση 186 του ΟΗΕ.
Στην πολιτική του ζωή πριν εκλεγεί, επανέλαβε εκατομμύρια φορές τη φράση «Η ΤΔΒΚ δεν θα αναγνωριστεί αν οι αποφάσεις του ΟΗΕ δεν πεταχτούν στα σκουπίδια».
Ωστόσο, ίσως λόγω της σοφίας που αποπνέει η θέση που κατέχει πλέον, μιλάει τώρα για την «επιβολή» των δικαιωμάτων του ίδιου του κράτους που κάποτε ισχυριζόταν ότι δεν θα αναγνωριζόταν ποτέ.
Το κάνει αυτό επικαλούμενος τα δικαιώματα των Τουρκοκυπρίων εντός της Κυπριακής Δημοκρατίας, σαν αυτά τα δικαιώματα να μας παρέχουν την εξουσία να ιδρύσουμε ένα νέο, αποσχιστικό κράτος.
Μια άλλη αντιφατική πτυχή της ομιλίας του είναι η αναφορά του στο δικαίωμα βέτο που κατείχαν οι Τουρκοκύπριοι το 1960.
Από τη μία πλευρά, με τον ίδιο τόνο της αξέχαστης φράσης «υπό καμία περίσταση» από τη σαπουνόπερα «Ο Σουλεϊμάν ο Μεγαλοπρεπής» [Σημ. μετ.: αναφορά στη δημοφιλή τουρκική σαπουνόπερα «Ο Σουλεϊμάν ο Μεγαλοπρεπής»], δηλώνει ότι δεν θα δεχτεί οι Τουρκοκύπριοι να μην μπορούν ποτέ να γίνουν πρόεδροι στο νέο κράτος που θα ιδρυθεί· από την άλλη πλευρά, επισημαίνοντας την εξουσία βέτο της θέσης του αντιπροέδρου —η οποία επρόκειτο να παραμείνει για πάντα σύμφωνα με τη ρύθμιση του 1960— και στοχεύοντας στις συμφωνίες που συνήψε ο Χριστοδουλίδης, αυτό με κάνει να σκεφτώ: Πόσο όμορφα αναμιγνύει το σιτάρι με το άχυρο! Ενώ μιλάει για «ίσους ιδρυτικούς εταίρους», «πολιτική ισότητα» και «τα δικαιώματά μας από το 1960», έχουμε φτάσει στο σημείο όπου η ΤΔΒΚ στερείται των δικαιωμάτων της!
Πράγματι, αυτές οι απόψεις μου ενισχύονται περαιτέρω από τις ακόλουθες δηλώσεις που έκανε:
«Για παράδειγμα, υπάρχει μια ομοσπονδία στη Βοσνία-Ερζεγοβίνη, και υπάρχει επίσης μια στις Ηνωμένες Πολιτείες.
Κανείς που κατανοεί το θέμα δεν θα μπορούσε να τις εξετάσει και να πει ότι είναι ίδιες. Η Ελβετία ιδρύθηκε αρχικά ως συνομοσπονδία. Ωστόσο, σήμερα, στη βιβλιογραφία αναφέρεται ως ομοσπονδία.
Ας εξετάσουμε τα ενιαία κράτη σε ορισμένα μέρη. Το ενιαίο κράτος της Δημοκρατίας της Τουρκίας, το ενιαίο κράτος στην Ισπανία — με περιφερειακές διοικήσεις στο τελευταίο. Μπορείτε να συγκρίνετε το ενιαίο κράτος στην Τουρκία με τις περιφερειακές διοικήσεις στην Ισπανία; Γι' αυτό, αντί να κολλάω σε αυτές τις ονομασίες, εστιάζω στα δικαιώματα του λαού μου.»
Είναι αλήθεια ότι οι ΗΠΑ και η ομοσπονδία της Βοσνίας δεν είναι το ίδιο πράγμα. Οι διαδικασίες ίδρυσης και το ιστορικό υπόβαθρο των δύο χωρών είναι πολύ διαφορετικά.
Ωστόσο, βασίζονται σε μια πανομοιότυπη δομή: Και οι δύο ομοσπονδίες έχουν μια κεντρική κυβέρνηση και υποκείμενες μονάδες.
Σε αυτό το σημείο, αυτό που ονομάζουμε «κέντρο» είναι το κοινό ομοσπονδιακό κράτος στην κορυφή.
Η ομοσπονδία των ΗΠΑ βασίζεται σε μια «ένωση», και η ομοσπονδιακή κυβέρνηση στην κορυφή είναι δομημένη από κάτω προς τα πάνω.
Η δομή στη Βοσνία, ωστόσο, είναι ένας τύπος ομοσπονδίας που έχει σχεδιαστεί για να διατηρεί την ισορροπία και να αποτρέπει τις συγκρούσεις· στην πολιτική βιβλιογραφία, περιγράφεται ως «ισορροπία που διαχειρίζεται τον διαχωρισμό». Η Συμφωνία του Ντέιτον του 1995 αποτελεί το θεμέλιο αυτής της ομοσπονδίας.
Τώρα, είναι σημαντικό να κατανοήσουμε το εξής: Η ομοσπονδιακή δομή στις ΗΠΑ προβλέπει την «κατανομή της εξουσίας στο πλαίσιο ενός ενιαίου έθνους». Η δομή στη Βοσνία, ωστόσο, είναι μια δομή που διαμορφώνεται «μεταξύ εθνοτικών ομάδων».
Έχει ήδη γίνει κατανοητό, πολύ απλά, ότι η επιθυμητή ομοσπονδία στην Κύπρο δεν θα είναι τύπου ΗΠΑ — περιγράφεται ως μοντέλο «δύο κοινοτήτων, δύο περιφερειών» (Συμφωνίες Κορυφής 77-79). Επιπλέον, αυτές οι δύο πτυχές έχουν ήδη καταστεί μόνιμες μετά την επέμβαση του 1974.
Επομένως, η ομοσπονδία που επιδιώκουμε είναι μια ομοσπονδιακή λύση που αποτρέπει και εξισορροπεί τις διαεθνικές συγκρούσεις, και η πιο κρίσιμη πτυχή της είναι, φυσικά, η πολιτική ισότητα.
Το σημείο στο οποίο διαφωνούμε με τον καθηγητή μας δεν είναι μόνο ότι το κράτος της ΤΔΒΚ (στην τρέχουσα μορφή του και καθώς ελέγχεται σε μεγάλο βαθμό από την Τουρκία) θεωρείται ως ένας από τους πυλώνες της ομοσπονδίας που πρόκειται να ιδρυθεί, αλλά και το γεγονός ότι παραβλέπεται το ότι αυτό το κράτος ιδρύθηκε πάνω σε εδάφη που καταλήφθηκαν με τη βία των όπλων από τους πολίτες του άλλου κράτους και διανεμήθηκαν ως λάφυρα.
Σαν να μην έφτανε αυτό, απαιτούν τα δικαιώματά μας στη Δημοκρατία από την οποία αποσχιστήκαμε να χαρακτηριστούν ως «παραβιάσεις των ανθρωπίνων δικαιωμάτων».
Δεν πιστεύω ότι ούτε ο Ραούφ Ντενκτάς, ένας από τους κύριους αρχιτέκτονες της διαίρεσης του νησιού, έφτασε τόσο μακριά.
Ενώ υπερασπιζόταν σθεναρά την ΤΔΒΚ, ο Ντενκτάς δεν παρασύρθηκε τόσο ώστε να απαιτήσει διαβατήριο από την Κυπριακή Δημοκρατία ή να την καταστήσει υπεύθυνη για τις διεθνείς συμφωνίες που είχε συνάψει!
Επειδή ο Ντενκτάς ήταν ένας άνθρωπος που δήλωνε ξεκάθαρα ότι δεν ήθελε λύση στο νησί, ότι η λύση είχε έρθει το 1974, ότι τα σύνορα χαράχθηκαν με ξιφολόγχες, και που υπερασπιζόταν αυτή τη στάση. Επομένως, ενώ αναφερόταν στην ΤΔΒΚ ως κράτος, δεν θα έπεφτε στην αντίφαση να πει: «Θέλω επίσης τα δικαιώματά μου στο κράτος από το οποίο αποσχίστηκα». Σαφές!
Ο Τουφάν Ερχιουρμάν, από την άλλη πλευρά, είναι κάποιος που δεν ξέρει τι θέλει, αμφιταλαντεύεται μεταξύ μιας λύσης δύο κρατών και μιας ομοσπονδίας, και – με τον τρόπο που εμείς χλευάζουμε – απαιτεί το «μοντέλο Σουλεϊμάν», το οποίο είναι μια λύση που βασικά έρχεται σε αντίθεση με την άλλη.
Παρόλο που τόνισε μια λύση στη συνέντευξη που έδωσε χθες στο TAK, δεν υπάρχει σαφήνεια σχετικά με το ποια μορφή θα μπορούσε να πάρει αυτή η λύση.
Επιπλέον, είπε επίσης: «Και ο λαός μου θέλει μια λύση». Ναι, για παράδειγμα, ως μέλος του κοινού, θέλω μια λύση βασισμένη στη ομοσπονδία. Μερικοί από τους φίλους μου θέλουν μια λύση δύο κρατών. Ξέρω ανθρώπους που θεωρούν την προσάρτηση ως λύση. Όπως βλέπετε, όλοι θέλουμε μια λύση, αλλά η πιο κρίσιμη διαφορά μας έγκειται στο πώς θα πρέπει να μοιάζει το μοντέλο της λύσης. Επομένως, η σαφήνεια είναι σημαντική. Χωρίς σαφήνεια, όλοι σας χειροκροτούν και δημιουργείται μια μεγάλη, λαϊκιστική κακοφωνία.
Τέλος, θα ήθελα να απευθυνθώ σε όσους, όταν τον επικρίνουμε, μας λένε: «Λοιπόν, τι περιμένατε; Δεν ήταν προφανές τι θα έκανε;»
Είναι αλήθεια, λέει: «Κάνω ακριβώς αυτό που είπα ότι θα έκανα κατά τη διάρκεια της προεκλογικής εκστρατείας» — και αυτό ακριβώς κάνει.
Η στάση του πριν από την προεκλογική εκστρατεία ήταν ακριβώς η ίδια. Το ξέραμε κι εμείς αυτό.
Τον Οκτώβριο του 2025, πήγαμε στις κάλπες, τον ψηφίσαμε και τον εκλέξαμε. Εν πλήρη επίγνωση.
Επομένως, δεν έχουμε άλλη επιλογή από το να υπομείνουμε τις συνέπειες της επιλογής μας.
Είναι κάποιος στον οποίο αντιτίθεμαι όχι προσωπικά, αλλά από θέμα αρχής, και πράγματι, σε αυτά τα ζητήματα, ακολουθούμε και οι δύο με σταθερότητα τον δικό μας δρόμο.
Ωστόσο, για να το ξεκαθαρίσω για άλλη μια φορά, θα ήθελα να επαναλάβω ότι θα είμαι ο ισχυρότερος υποστηρικτής των βημάτων που θα κάνει προς μια ομοσπονδιακή λύση.
Δεν έχω πολλές ελπίδες, αλλά αφού «τα λόγια ξεθωριάζουν, αλλά το γραπτό μένει», το σημειώνω εδώ.
Αυτό το άρθρο δημοσιεύτηκε πρώτη φορά στις 23.04.2026
Πηγή: ΠΩΣ ΜΠΟΡΕΙ ΚΑΝΕΙΣ ΝΑ ΞΕΧΩΡΗΣΕΙ ΠΡΟΣΕΧΤΙΚΑ ΤΗΝ ΗΡΑ ΑΠΟ ΤΟ ΣΤΑΡΙ;
